W związku z projektem Muzeum, teraz wszyscy pocieszają (się?), że w tym miejscu w zasadzie nie mogłoby nic innego powstać. Również Kerez tłumaczy, że jest to przestrzeń zbyt zdominowana przez Pałac Kultury. I obiecuje, że pokochamy jego budynek!

Zwolennicy wskazują na oszczędną, minimalistyczną formę. Ale robią to jakoś bez przekonania. Sami przyznają, że jest nijaki – próbując zrobić z tego atut (broniąc się np. ideami „formy otwartej”).

Przeciwnicy mówią, że budynek może kojarzyć się z supermarketem, maglem, pudełkami, trumnami itp.

Wciąż mało, kto zwraca uwagę na ideologiczne znaczenia architektury i związane z tym, w przypadku architektury muzeum, podejście do sztuki. Znowu brak krytyki muzeum jako instytucji. Znowu muzeum traktowane jest jako pozornie neutralna forma. Mówi się o awangardzie, choć ta jest przeżytkiem. Buduje się Muzeum Sztuki Nowoczesnej (choć na całym świecie powstają Muzea Sztuki Współczesnej – ponoć obawiano się skrótu MSW, ale to dość kiepski argument).

To w prostej linii kontynuacja poglądów na sztukę, które dominowały w PRL-u (nawet w jakimś sensie, jest w tym budynku nawiązanie formalne do architektury tego okresu). Nie chodzi tu o żaden układ ;-), ale o sposób myślenia o sztuce - taki wysoce zuniwersalizowany.

No i jeszcze ta pozostawiona przez architekta dominacja Pałacu Kultury. Ile w tym wszystkim powagi! Czy naprawdę nie można było zabawić się formą i kontekstem, po to, by ten kontekst zmienić? Słusznie pisze Marcin Krasny w „Obiegu”, że brak w tym projekcie jakiejkolwiek rywalizacji o artystyczne względy z Pałacem Kultury.

Ciekawe jest to nasze podejście do architektury. Ala K-B napisała mi w komentarzu o ciągotach metropolitarnych. Świetne spostrzeżenie. To właśnie ta wspomniana powaga.

Bo może dlatego tak źle mówi się o Złotych Tarasach. Nie lubiane przez polskich architektów, na co zwraca uwagę Dariusz Bartoszewicz. (poniżej zdjęcie z jego bloga:)

Nie wypada ich chwalić. To obciach! Kojarzą się ze złym gustem itp. Również krytycy sztuki mają o nich złe zdanie. „Oto kicz na miarę naszych czasów” – pisze na swoim blogu Kuba Banasiak. Ale dziwnym trafem nikt nie podaje argumentów, dlaczego ta architektura jest zła.

To jest ciekawy zespół budynków, szkoda, że słabo widoczny, bo wciśnięty trochę na siłę za budynek Dworca. To jedyny zarzut. Widać, że autorzy mieli ciekawą koncepcję. Stworzyli coś trochę dziwnego, na pewno z dużym rozmachem i na pewno nie banalnego, co stanowi świetny kontrast dla budynku dworca oraz PKiN. No i ciekawe – jakoś nie razi to zestawienie z otaczającą architekturą, wręcz przeciwnie – łagodzi i ubarwia to, co zimne i nieprzyjazne. Oswaja tę całą przestrzeń i rozrzedza jej powagę.

To symptomatyczne, że gigantyczny supermarket i budynki biurowe mają ciekawszą architekturę niż przyszłe muzeum.

Brak więc przede wszystkim fantazji, by stworzyć coś, co stanie się kontrdominantą dla PKiN. Co zaskoczy, oburzy, ale stanie się symbolem nowych czasów.

Może warto pokazać takie gry z przestrzenią - w przypadku innych muzeów sztuki współczesnej na świecie.

I pofantazjować, co by było gdyby coś podobnego powstało w Warszawie...

Rio de Janeiro projekt autorstwa Oscara Niemayera (ponoć inspiracją był spodek UFO).
Odradzałabym coś takiego w Warszawie, ale na pewno rozbiłoby powagę architektury wokół Pałacu Kultury.

Bilbao – Fanka O’Gehry’ego.
Ponoć ten styl już nie modny. Tak mówią przedstawiciele jury konkursu na warszawski MSN. Ale co mają mówić, jeśli Anda Rottenberg zrobiła wcześniej nadzieję na projekt Gehry'ego. Toteż liczyliśmy, że Warszawa będzie drugim Bilbao ;-)

Ale są też mniej "odjechane" przykłady dobrej architektury muzeów sztuki współczesnej, wzbudzające chęć wejścia do środka, nienudne, nowoczesne, ciekawe.

Na przykład Muzeum Sztuki Współczesnej w Barcelonie, projektu Richarda Meiera.

I Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej w Seulu.

A to już fantaczja na całego - Kunsthaus w Graz w Austrii (arch. Peter Cook, Colin Fournier).
To pomysł dla odważnych, ale ukazujący też, jak bardzo dają się łączyć ze sobą sprzeczności, jak w tradycyjną architekturę można wpisać coś kompletnie innego i totalnie zwariowanego. (przy okazji pozdrowienia dla Adama Budaka ;-)

A jeśli już nic nie da się zrobić, można też wykorzystać stare budynki. Tak stało się w Sydney, gdzie Muzeum Sztuki Współczesnej zagościło w dawnym budynku żeglugi morskiej.
Albo w Bukareszcie, gdzie Muzeum Sztuki Współczesnej wprowadzono do dawnego Casa Poporului (wybudowanego na polecenie Caucescu).

Warto zwrócić uwagę, że w tym przypadku dokonuje się swego rodzaju rewitalizacja, próba zdjęcia złego odium z budowli, która kojarzy się z przemocą dawnej władzy.

No to może trzeba było stworzyć polskie MSW w Pałacu Kultury ;-) Nawet nazwa wydaje się odpowiednia. Można byłoby zmienić na Pałac Sztuki. Co za różnica. W końcu, jeśli nie widzi się różnicy między Muzeum Sztuki Współczesnej a Nowoczesnej....

(foty z wikipedii)