No właśnie, do tej sprawy należałoby dodać kilka kontekstów. Niedawno zamknięto w Poznaniu świetne kino studyjne Amarant, powodem był brak funduszy na utrzymania kina. Zamknięcie grozi również innym małym kinom, takim jak Malta na Śródce. Jak pisze w lokalnej "Wyborczej" Sylwia Wilczak: Z blisko 20 kin studyjnych, które działały na początku lat 90., zostały trzy: Rialto, Muza i Apollo. Czasami seanse odbywają się także w kinie Pałacowym, które czeka generalny remont. Najgłośniej zamykano w lipcu 2002 r. kino Bałtyk przy Roosevelta. Budynek został zburzony, a w jego miejscu powstał hotel Sheraton.

Zastanawiam się, jak to możliwe, że nie można wspomóc finansowo małych kin studyjnych, ale mają znaleźć się pieniądze na Camerimage. A przecież właśnie przez kwestie finansowe inicjatywa Camerimage opuściła Łódź. Mimo, że nie obyło się bez dramatycznych gestów, takich jak strajk, radni Łodzi nie ugięli się przed szantażem, który opisała na łamach „Krytyki Politycznej” Hanna Gil-Piatek w tekście „Nie płakałam po Żydowiczu”: 

W sumie Camerimage Łódź Center miało kosztować co najmniej 500 mln. Warto wiedzieć, że roczny budżet niezamożnej Łodzi to niecałe 3 mld zł. Żydowicz doskonale wiedział, że będzie miał lokalne władze w ręku. Cały czas blefował, snując opowieści o pieniądzach z Ministerstwa Kultury, o unijnych funduszach - i próbował wytargać od Łodzi kolejne miliony. Nie mówił radnym, że minister Bogdan Zdrojewski dość lekko obiecuje pieniądze właściwie każdemu, a na dotacje z Unii w najbliższym czasie raczej nie ma co liczyć.

Wszystko to świadczy oczywiście o problemach kultury, które rozbijają się o kwestie finansowe. Jeśli nie wiadomo, o co chodzi, chodzi o pieniądze. Coraz częściej zdajemy sobie sprawę z tego, jak bardzo kuleje w Polsce finansowanie kultury. Próbuje na to zwracać uwagę między innymi Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej.

Ale trzeba też postawić pytanie, czy wystarczy, myśląc o reformie kultury, skupiać się jedynie na kwestiach finansowych? Jestem bowiem przekonana, że dużo ważniejsza i potrzebna jest dyskusja na temat wizji kultury (nie chcę oczywiście negować tutaj reformy dotyczącej finansowania kultury, ale uważam, że to nie wystarczy), a także jej zarządzania na poziomie samorządowym.

Upraszczając można powiedzieć, że są dwie wizje kultury: kultura jako igrzyska dla ludu (kultura pojmowana jest tutaj jako dobro konsumpcyjne, jest administrowana odgórnie, zadowala publiczność spektakularnymi imprezami, głośnymi festiwalami) oraz kultura jako element społeczeństwa obywatelskiego (tu stawia się na oddolne działania aktywizujące miejscowe społeczności, wspiera się małe fundacje i organizacje pozarządowe; projekty, które wymagają aktywizacji mieszkańców; tym samym ta opcja stawia bardziej na edukację). O tych wizjach pisałam przy okazji sprawy murali w Płocku. 

Jednym z podstawowych pojęć, które powinny być używane w myśleniu o zarządzaniu kulturą, ale które niestety używane jest dość opacznie, jest rewitalizacja. Ta bowiem nie powinna być tylko rewitalizacją przestrzeni, ale też rewitalizacją myśli. Powinno w niej chodzić o to, aby rozbudzać zainteresowania, pobudzać ludzi do działania, do myślenia, do dbania o swoje otoczenie. Taką szansę daje sztuka oraz artystyczne imprezy, które skierowane są do miejscowej społeczności, nie tylko do najbogatszych, których stać na uczestnictwo w kulturze, ale które odbywają się w dzielnicach zagrożonych biedą. Bo tak pojmowana kultura pokazuje alternatywy, może mobilizować i wyrywać z marazmu. Sztuka, kultura, działalność alternatywna jest ważna dla demokracji, gdyż uczy różnic, ukazuje różnorodne punkty widzenia, uczy myślenia krytycznego, wrażliwości na innych oraz na problemy społeczne. Tym samym wspomaga w budowie społeczeństwa obywatelskiego. Mam jednak wrażenie, że oprócz Zielonych 2004, którzy taką wizję kultury proponują w swoich strategiach, mało kto chce w ten sposób myśleć o kulturze. Prawdę mówiąc, rozmowy o finansach są łatwiejsze niż przeoranie świadomości pokazujące, że kultura nie musi być jedynie dobrem konsumpcyjnym. Łatwiej więc zaproponować przeniesienie Camerimage do Poznania, aniżeli zastanowić się nad funkcjonowaniem kultury w tym mieście, nad faktycznymi potrzebami oraz nad tym, w jaki sposób kształtować tutaj kulturę w kontekście demokracji.

To, co mnie zastanawia, kiedy porównuję sytuację w Polsce i w krajach zachodnich, to brak u nas instytucji eksperckich. Uczestniczyłam w takich gremium między innymi przy okazji wydarzeń kulturalnych związanych z rokiem polsko-niemieckim (2005/2006). Najpierw nie mogłam zrozumieć, o co w tym chodzi: zebranie ludzi z różnych środowisk, reprezentujących różne interesy, którzy mają na poszczególnych spotkaniach wydyskutować strategię kulturalną na rzecz projektów, które mają powstać, związanych z nimi konkursów, sposobów ich przeprowadzania, itd. Najpierw wydawało mi się, że to jest jakaś straszna strata czasu, potem jednak pokochałam ten niemiecki system burzy mózgów, a także kultury eksperckiej. Bo przede wszystkim, jeśli eksperci pochodzą z różnych środowisk, reprezentują różne, często sprzeczne ze sobą interesy, nie mogą w takiej sytuacji dążyć do zawłaszczenia całego projektu dla swojej opcji, własnej wizji kultury, ulubionej przez siebie sztuki czy wręcz dla swoich znajomych. Musi osiągnąć się taki consensus, który pozwoli na jak najbardziej demokratyczne działania, dopuści jak najwięcej jednostek i projektów; i umożliwi tym samym wybranie jak najlepszych opcji. W tym konkretnym przypadku Bura Kopernikus, które zostało utworzone przez niemiecką Kulturstiftung des Bundes, wśród zrealizowanych projektów dominowały te niepozorne, niekonwencjonalne, prowincjonalne, związane też z problematyką społeczeństwa obywatelskiego.